YAPAY ZEKA ŞARKILARI: MÜZİK Mİ, ALGORİTMİK BİR TAKLİT Mİ? PLAK, CD VE KASETİN VAZGEÇİLMEZ DEĞERİ

Yapay zeka ile oluşturulan şarkılarda ise birbirine benzeyen vokaller, tahmin edilebilir melodiler, standartlaşmış düzenlemeler ve kolay tüketilmek üzere tasarlanmış parçalarla karşılaşmak mümkündür. Elbette bütün yapay zeka üretimleri böyle değildir. Bununla birlikte, çok kısa sürede çok sayıda şarkı üretme imkanı, özgünlük ve sanatsal derinlik yerine niceliğin öne çıkması riskini taşır.

Çünkü müzik yalnızca üretilebilen bir içerik değil, aynı zamanda bir sanatçının kendisini ifade etme biçimidir.

Müzik, yalnızca notaların doğru sıralanması değildir. Bir şarkının ardında bazen karşılıksız bir aşk, bazen bir ayrılık, bazen çocukluk yıllarından kalan bir hatıra, bazen de bir dönemin toplumsal ruhu vardır. Sanatçının yaşadıkları, bestecinin dünyası, söz yazarının gözlemleri ve yorumcunun duyguları, müziğe teknik özelliklerinin ötesinde bir anlam kazandırır.

Digital Müzik Platformlarında Durum

Spotify, insan üretimi müziği korumak amacıyla platformdan milyonlarca yapay zeka kaynaklı veya bot akışlı parça silinmiştir (raporlara göre yaklaşık 75 milyon parça), Deezer ise, platforma yüklenen yeni günlük şarkıların yarısından fazlasının (hatta bazı raporlara göre akışların %70’e varan kısmının) yapay zekâ kaynaklı veya sahte/bot trafiği barındırdığını açıklamıştır.

En popüler dağıtımcılardan biri olan DistroKid, majör plak şirketlerinin baskısıyla telif ihlali riski taşıyan veya tamamen otomatik yazılımlarla (Boomy vb.) seri üretilen yapay zekâ şarkılarını engellemekte ve kataloğundan temizlemektedir

Yapay zeka ise öğrendiği örüntülerden yararlanarak müzik üretebilir. Fakat bir insanın yaşadığı acıyı, özlemi veya mutluluğu kendi hayat deneyimiyle hissederek yorumlamaz. Ortaya çıkan eser dinleyicide gerçek duygular uyandırabilir; ancak bu durum, o duyguların üretim sürecinde bir insan tarafından yaşandığı anlamına gelmez.

Yapay zekanın müzik üretimini bütünüyle değersiz saymak doğru olmaz. Bu teknoloji, besteciler ve müzisyenler için yeni olanaklar sunabilir. Farklı armonileri denemek, bir düzenleme üzerinde çalışmak, fikir geliştirmek veya yaratıcı süreci hızlandırmak için kullanılabilir.

Yapay zeka da geçmiş dönemlerin müzikal özelliklerini taklit edebilir. 1970’lerin analog kayıtlarını andıran bir düzenleme, 1980’lerin synth-pop atmosferini çağrıştıran bir parça veya 1990’ların rock sound’una benzeyen bir şarkı üretebilir.

Ancak bir dönemin sesini yeniden oluşturmakla o dönemin içinde yaşamış olmak aynı şey değildir.

Bir şarkının 1975 yılında kaydedilmiş gibi duyulması, onun 1975 yılının dünyasını gerçekten yaşamış olduğu anlamına gelmez. O yılların toplumsal kaygıları, gençlik hareketleri, ekonomik koşulları, aşk anlayışı ve gündelik hayatı, yalnızca ses efektlerinden ibaret değildir.

Plak, CD ve kaset neden yapay zekâ müziğinden farklı bir değer taşır?

Tam da bu noktada fiziksel müzik medyalarının değeri ortaya çıkıyor.

Bir plak, CD veya kaset yalnızca müziğin depolandığı bir nesne değildir. Aynı zamanda müziğin belirli bir dönemde nasıl kaydedildiğini, tasarlandığını, yayımlandığını ve dinleyiciye nasıl ulaştığını gösteren kültürel bir belgedir.

Fiziksel medyanın değerini yalnızca ses kalitesiyle açıklamak da eksik kalır. Asıl mesele; müzikle kurulan ilişkinin somut, kişisel ve kalıcı bir deneyime dönüşmesidir.

Plak: Müziği dinlemekten öte, bir ritüele dönüştürmek

Bir plak dinlemek için önce plağı eline alırsın. Kapağına bakarsın, sanatçının fotoğraflarını incelersin, albümün adını okursun. Plağı kılıfından çıkarır, pikabın üzerine yerleştirir ve iğneyi dikkatlice plağın yüzeyine indirirsin.

Ardından o tanıdık çıtırtı…

Müzik başlamadan önce duyulan o küçük ses bile dinleme deneyiminin bir parçasıdır.

Albüm kapağı, sanat yönetimi, fotoğraflar, baskı bilgileri, plak şirketinin logosu, katalog numarası ve bazen iç kılıftaki şarkı sözleri, müziği daha geniş bir kültürel bütünün parçası haline getirir.

Ancak plak dünyasının değeri yalnızca albüm dinleme deneyimiyle sınırlı değildir. Özellikle özgün baskı 45’likler, müzik tarihinin belirli bir dönemine ait somut izler taşır.

Plak koleksiyonculuğu Baskılar arasındaki farkları araştırmak, farklı ülkelerde yayımlanmış sürümleri karşılaştırmak, nadir bir plağı bulmanın heyecanını yaşamak ve yıllardır aranan bir kaydı koleksiyona katmak…

Bunlar yalnızca ses dinlemekle açıklanamaz.

Yapay zekâ birkaç dakika içinde bir şarkı üretebilir. Fakat bir koleksiyoncunun yıllar boyunca aradığı bir plağı nihayet bulduğunda hissettiği heyecanı, o plağın hikâyesini ve koleksiyondaki yerini bir algoritmanın ürettiği ses dosyasıyla aynı şekilde karşılamak mümkün değildir.

CD’nin kitapçığı, kapak tasarımı, baskı bilgileri ve parça listesi, albümün kimliğini somutlaştırır. İlk baskılar, farklı ülke baskıları, özel sürümler ve sınırlı üretimler, koleksiyoncular açısından ayrıca değer taşıyabilir.

Kasetlerin analog karakteri, bant hissi ve kendine özgü kullanım biçimi de müzik deneyiminin parçasıdır. Elbette her kaset aynı ses kalitesine sahip değildir; bant türü, kayıt kalitesi ve cihazın durumu sonucu etkiler. Fakat kasetin kültürel değeri yalnızca teknik ölçümlerle açıklanamaz.

Bir kaseti dinlerken bazen yalnızca bir şarkıyı değil, o şarkının hayatımızdaki yerini de hatırlarız.

Öte yandan, fiziksel bir albümün arkasında da çoğu zaman görünenden çok daha fazla emek bulunur: Besteciler, söz yazarları, yorumcular, aranjörler, stüdyo teknisyenleri, fotoğrafçılar, grafik tasarımcıları, baskı işçileri ve dağıtım çalışanları…

Bir plağın veya CD’nin kapağını açtığımızda, aslında büyük bir üretim zincirinin sonucuyla karşılaşırız.

Müziğin kültürel değerini korumak istiyorsak bu emeği görünür kılmak zorundayız.

Yapay zeka müzik üretebilir. Dijital platformlar milyonlarca şarkıyı önümüze getirebilir. Fakat bir plağı elimize aldığımızda, bir CD’nin kitapçığını açtığımızda veya yıllar önce kaydettiğimiz bir kasetin düğmesine bastığımızda yaşadığımız deneyim, sesin ötesine geçer.

Çünkü bazen bir şarkı yalnızca bir şarkı değildir. İlk aşkımızdır, gençliğimizdir, bir dostumuzdur, kaybettiğimiz bir yakınımızdır veya artık geri dönemediğimiz bir zamandır.

Nostalji Plak Müzikevi olarak inanıyoruz ki müzik yalnızca dinlenmez; keşfedilir, biriktirilir, korunur ve yaşatılır. Plaklar, CD’ler ve kasetler bu büyük müzik hikâyesinin hâlâ yaşayan parçalarıdır.

Müziğin hikâyesi burada başlıyor.

Nostalji Plak Müzikevi
Kadıköy, İstanbul

Plak, CD, kaset ve diğer fiziksel müzik koleksiyonlarımızı keşfetmek için mağazamıza bekleriz.

Share post: